Παρίσι, τα Haussmannian κτίρια με τις μαύρες στέγες

Η αρχιτεκτονική του Παρισιού είναι εξαιρετικά πλούσια και πολυδιάστατη, αντικατοπτρίζοντας αιώνες ιστορίας, πολιτισμού και τεχνολογικής εξέλιξης. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της είναι τα κλασικά κτίρια με μαύρες στέγες και σοφίτες (mansard roofs), γνωστά ως Haussmannian κτίρια.

Τα Haussmannian κτίρια χτίστηκαν κυρίως κατά τη διάρκεια της αναδιοργάνωσης του Παρισιού από τον Georges-Eugène Haussmann, υπό την εντολή του Ναπολέοντα Γ΄ (ανιψιού του γνωστού Ναπολέοντα Βοναπάρτη), μεταξύ 1853 και 1870. Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί μια σύγχρονη, καθαρή και λειτουργική πόλη με ευρείες λεωφόρους, πλατείες και δημόσιους χώρους.

Πριν από την αναδιοργάνωση του Haussmann, το Παρίσι είχε κυρίως μεσαιωνικά στενά και στριφογυριστά σοκάκια. Τα κτίρια ήταν μικρά, με εσωτερικούς χώρους περιορισμένους και στενούς δρόμους, που δυσκόλευαν τον αερισμό και το φως. Αυτά τα στενά ήταν επικίνδυνα και συχνά επιρρεπή σε πυρκαγιές και ασθένειες.

Τότε, πολλά παλιά σπίτια κατεδαφίστηκαν και οι φτωχότεροι κάτοικοι αναγκάστηκαν να μετακομίσουν στα προάστια. Παρά το γεγονός ότι οι περιουσίες ήταν ιδιωτικές, χρησιμοποιήθηκε το μέτρο της απαλλοτρίωσης, με αποζημίωση στους ιδιοκτήτες, η οποία όμως ήταν συχνά χαμηλότερη από την πραγματική αξία των ακινήτων.

Ως αποτέλεσμα, η κοινωνική σύνθεση του κέντρου άλλαξε: οι πλούσιοι και οι μεσαίες τάξεις μπορούσαν να μείνουν στα νέα, εντυπωσιακά κτίρια, ενώ οι φτωχοί απομακρύνθηκαν στα προάστια. Παρά τις κοινωνικές συνέπειες, η ανοικοδόμηση του Παρισιού από τον Haussmann καθιέρωσε την πόλη ως μοντέρνα, λειτουργική και αισθητικά εντυπωσιακή, πρότυπο αστικής σχεδίασης που διατηρείται έως σήμερα.

Ο Haussmann, όταν ανέλαβε την αναμόρφωση του Παρισιού, ήταν διοικητικός υπάλληλος και πολεοδόμος της κυβέρνησης του Ναπολέοντα Γ΄ με τον τίτλο “Προϊστάμενος των Δημοσίων Έργων του Παρισιού” (Prefect of the Seine).

Με απλά λόγια:

Ήταν ο άνθρωπος που σχεδίαζε και συντόνιζε όλη την ανοικοδόμηση της πόλης. Δεν ήταν πολιτικός ηγέτης, αλλά αρχιτέκτονας και διαχειριστής του έργου, υλοποιώντας τις εντολές του αυτοκράτορα

Χαρακτηριστικά των Haussmannian κτιρίων:

Ύψος 5-7 ορόφων, με διαφορετική χρήση ανά όροφο: ισόγειο για καταστήματα, πρώτος όροφος (étage noble) για πολυτελή διαμερίσματα, ανώτεροι όροφοι για μικρότερα διαμερίσματα και σοφίτα για βοηθητικούς χώρους. Στις σοφίτες τα πρώτα χρόνια διέμενε το προσωπικό των πλούσιων ενοικων των πιο κάτω ορόφων. 

Πρόσοψη από φωτεινό ασβεστόλιθο με συμμετρικά παράθυρα.

Μαύρες κεκλιμένες στέγες (mansard roof) που προσφέρουν κατοικήσιμους χώρους και κομψή όψη.

Λεπτομέρειες γύψινων διακοσμήσεων γύρω από παράθυρα και πόρτες.

Στο ισόγειο και στους δρόμους γύρω υπάρχουν συχνά μικρά καταστήματα και καφέ, που δίνουν ζωντάνια στην περιοχή.

Η συνολική ομοιομορφία των κτιρίων συμβάλλει στη χαρακτηριστική παριζιάνικη αισθητική και στη θέα των ευρέων λεωφόρων (τα Haussmannian κτίρια έχουν ομοιομορφία στα ύψη κατά μήκος των λεωφόρων, κάτι που είναι χαρακτηριστικό της αναδιοργάνωσης του Παρισιού)

Πολλά κτίρια διαθέτουν αυλές ή μικρούς εσωτερικούς κήπους για φυσικό φως και αερισμό.

Αρχικά, όπως είναι φυσικό, τα περισσότερα κτίρια δεν είχαν ασανσέρ, και οι ανώτεροι όροφοι ήταν δυσπρόσιτοι. Αργότερα, με την εμφάνιση των ασανσέρ, πολλά Haussmannian κτίρια αναβαθμίστηκαν, ενώ σήμερα τα περισσότερα διαθέτουν ασανσέρ, είτε κρυφό είτε μικρό, ώστε να μην αλλοιώνεται η κλασική πρόσοψη.

Τα κτίρια αυτά αποτελούν το σύμβολο του Παρισιού του 19ου αιώνα και δίνουν στην πόλη την κομψή, ομοιόμορφη και ιστορική της εικόνα, που διατηρείται έως σήμερα. Πλήρως δικαιολογημενη η ένταξή τους στη λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.