Η Κίνα στα χρόνια της νιότης του Μάο Τσετούνγκ (1893–1920s)

Όταν ο Μάο Τσετούνγκ γεννήθηκε το 1893 στην επαρχία Χουνάν, η Κίνα βρισκόταν στο τέλος της δυναστείας των Τσινγκ (1644–1911). Οι Τσινγκ είχαν υποστεί βαριές ήττες σε πολέμους με τις ξένες δυνάμεις, όπως στους Πρώτο και Δεύτερο Οπιοπολέμους (1839–1842, 1856–1860), και είχαν χάσει σημαντικά προνόμια και εδάφη. Η χώρα είχε γίνει ουσιαστικά ημι-αποικιακή, με παράκτιες ζώνες υπό ξένη επιρροή και λιμάνια ελεγχόμενα από Ιαπωνία, Αγγλία, Γαλλία και άλλες δυνάμεις.

Συγκεκριμένα,

 Ιαπωνία

Μετά τον Σινοϊαπωνικό Πόλεμο (1894–1895), η Ιαπωνία απέκτησε τον έλεγχο της Ταϊβάν και προνόμια σε λιμάνια της Κίνας.

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιαπωνία κατάλαβε τις γερμανικές ζώνες στη Σαντόνγκ (Shandong).

Συνεργαζόταν με πολέμαρχους για στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη.

 Ηνωμένο Βασίλειο

Είχε εδραιώσει ζώνες προνομίων σε παράκτιες πόλεις, όπως το Σαγκάη και το Χονγκ Κονγκ.

Ελέγχοντας λιμάνια και εμπορικές ζώνες, επηρέαζε το εμπόριο, τις τελωνειακές εισπράξεις και τη χρηματοοικονομική πολιτική.

Γαλλία

Διατηρούσε ζώνες προνομίων κυρίως στο Σαγκάη και την περιοχή της Ινδοκίνας (σημερινό Βιετνάμ, Λάος, Καμπότζη), όπου είχε εμπορικά και στρατιωτικά συμφέροντα.

 Ηνωμένες Πολιτείες

Είχαν περιορισμένη στρατιωτική παρουσία αλλά μεγάλη εμπορική επιρροή.

Προώθησαν την πολιτική “Ανοιχτής Πόρτας”, που σήμαινε ισότιμη πρόσβαση στο εμπόριο σε όλα τα ξένα κράτη χωρίς αποικιοκρατική κατοχή.

Γερμανία

Πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε ελέγξει τις γερμανικές ζώνες στη Σαντόνγκ (λιμάνια, σιδηρόδρομοι).

Μετά τον πόλεμο, αυτά τα εδάφη παραχωρήθηκαν στην Ιαπωνία σύμφωνα με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, αντί για την Κίνα.

 Ρωσία

Η Ρωσία είχε στρατιωτική παρουσία και συμφέροντα στη Μαντζουρία και σιδηροδρομικά δίκτυα.

Οι Σοβιετικοί εμφανίζονται αργότερα, κυρίως μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, με πολιτική και στρατιωτική υποστήριξη προς το ΚΚΚ και κινήματα στην Κίνα.

Η πτώση των Τσινγκ και η ίδρυση της Δημοκρατίας (1911–1912)

Η επανάσταση της Σινχάι (1911) οδήγησε στην κατάρρευση των Τσινγκ.

Στις 1 Ιανουαρίου 1912, ο Σουν Γιατ-σεν ανακηρύχθηκε προσωρινός πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κίνας.

Σκοπός του ΚΜΤ ήταν η ενοποίηση της χώρας και η εισαγωγή των Τριών Αρχών του Λαού: εθνικισμός, δημοκρατία και κοινωνική ευημερία.

Ωστόσο, η εξουσία του ήταν περιορισμένη, καθώς μεγάλα τμήματα της χώρας βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του στρατηγού Γιουάν Σικαΐ, πρώην αξιωματικού των Τσινγκ, που είχε στρατιωτική ισχύ.

Ο Σουν Γιατ-σεν αναγκάστηκε να παραδώσει την προεδρία στον Γιουάν Σικαΐ, ελπίζοντας ότι θα αποφευχθεί εμφύλιος πόλεμος.

Η περίοδος των πολεμάρχων (1916–1927)

Ο Γιουάν Σικαΐ πέθανε το 1916, αφήνοντας κενό εξουσίας. Η Κίνα εισήλθε στην περίοδο των πολεμάρχων, όπου διάφοροι στρατιωτικοί ηγέτες ελέγχουν επαρχίες ανεξάρτητα.

Κάθε πολέμαρχος είχε δικό του στρατό και δική του διοίκηση, και πολλές φορές συνεργαζόταν με ξένες δυνάμεις, όπως Ιαπωνία ή Ευρωπαίους, για στρατιωτική υποστήριξη και οικονομικά προνόμια.

Οι πολέμαρχοι δεν ενδιαφέρονταν για εκσυγχρονισμό ή εθνική ανεξαρτησία· η χώρα ήταν διαιρεμένη, ανασφαλής και συχνά βίαιη για τους αγρότες.

Κοινωνική κατάσταση

Η Κίνα ήταν κυρίως αγροτική χώρα. Περισσότεροι από 80% του πληθυσμού ήταν αγρότες, πολλοί από τους οποίους ζούσαν σε ακραία φτώχεια.

Οι αγρότες πλήρωναν υψηλούς φόρους, υπόκειντο σε εκμετάλλευση και δεν είχαν προστασία από την αδύναμη κεντρική κυβέρνηση.

Οι πόλεις ήταν λίγες και η βιομηχανία περιορισμένη. Οι εκπαιδευτικές δυνατότητες ήταν επίσης ελάχιστες, με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται κινήματα μόνο ανάμεσα στους νέους και τους φοιτητές.

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Συνθήκη των Βερσαλλιών

Η Κίνα κήρυξε πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις το 1917, ελπίζοντας να ανακτήσει τα γερμανικά προνόμια στη Σαντόνγκ (Shandong).

Η Συνθήκη των Βερσαλλιών (1919), όμως, παρέδωσε αυτά τα προνόμια στην Ιαπωνία αντί για την Κίνα.

Αυτό προκάλεσε το Κίνημα της 4ης Μαΐου (1919): φοιτητές και νέοι διαμαρτυρήθηκαν στο Πεκίνο κατά της κυβέρνησης και των ξένων δυνάμεων. Το κίνημα τόνισε τον πατριωτισμό και τον εκσυγχρονισμό και επηρέασε βαθιά τον νεαρό Μάο.

Ο Μάο Τσετούνγκ

Ο Μάο μεγάλωσε στην επαρχία Χουνάν, εντυπωσιασμένος από την αδικία, τη φτώχεια και την ξένη επέμβαση.

Στο Κίνημα της 4ης Μαΐου συνειδητοποίησε ότι η κεντρική κυβέρνηση ήταν αδύναμη και ότι η αλλαγή έπρεπε να προέλθει από τους αγρότες και τον λαό της υπαίθρου.

Η εμπειρία αυτή διαμόρφωσε την ιδεολογία του για αγροτική επανάσταση και κομμουνιστικό πατριωτισμό, που αργότερα θα εφαρμόσει μέσα από το ΚΚΚ.

Συμπέρασμα

Στα πρώτα χρόνια του Μάο, η Κίνα ήταν μια χώρα διασπασμένη, υπό ξένη επιρροή, διαιρεμένη μεταξύ πολεμάρχων, φτωχή και αγροτική, αλλά και γεμάτη νέα ιδέες, πατριωτισμό και επαναστατική ενέργεια. Αυτή η κατάσταση δημιούργησε το έδαφος για τον Μάο να συνδέσει τον πατριωτισμό με τον μαρξισμό και να ξεκινήσει τη σταδιακή επανάσταση που οδήγησε αργότερα στην ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.