Όταν ξέσπασε το πραξικόπημα του Ιουλίου 1936, ο ισπανικός στρατός χωρίστηκε στα δύο. Οι πιο έμπειρες δυνάμεις, με παράδοση στους πολέμους του Μαρόκου, συντάχθηκαν με τους εθνικιστές. Ο Φρανθίσκο Φράνκο, που είχε ήδη αποκτήσει φήμη ως ικανός και αδίστακτος αξιωματικός στη Βόρεια Αφρική, ανέλαβε σύντομα τον γενικό έλεγχο και μετατράπηκε στον αδιαμφισβήτητο ηγέτη του εθνικιστικού στρατοπέδου.
Πυρήνας του στρατού του Φράνκο ήταν ο Στρατός της Αφρικής (Ejército de África). Αυτός αποτελούνταν από δύο επίλεκτα σώματα:
- Η Λεγεώνα των Ξένων (La Legión): Αν και ονομαζόταν «Λεγεώνα των Ξένων», στην πραγματικότητα οι περισσότεροι λεγεωνάριοι ήταν Ισπανοί, συνήθως άνδρες κοινωνικά περιθωριοποιημένοι ή με βίαιο παρελθόν. Δημιουργήθηκε το 1920 κατά τα πρότυπα της Γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων. Η Λεγεώνα ήταν οργανωμένη σε τάγματα (banderas), που χαρακτηρίζονταν από σιδερένια πειθαρχία, επιθετικό πνεύμα και ετοιμότητα για αιματηρές επιθέσεις σώμα με σώμα.
- Οι Regulares (Ρέγκελους): αποικιακές μονάδες αποτελούμενες από Μαροκινούς στρατιώτες υπό ισπανική διοίκηση. Είχαν συγκροτηθεί ήδη από το 1911 και είχαν αποκτήσει πολεμική εμπειρία στον Πόλεμο του Ριφ. Οι Ρέγκελους ήταν ιππικό και πεζικό, ευέλικτοι και σκληροτράχηλοι, ιδανικοί για επιχειρήσεις ταχείας προέλασης και εκκαθάρισης. Φημίζονταν για την ωμότητά τους, που συχνά αξιοποιούταν εσκεμμένα για να τρομοκρατηθούν οι πληθυσμοί στις περιοχές που καταλάμβαναν.
Η μεταφορά αυτών των δυνάμεων από το Μαρόκο στην Ιβηρική Χερσόνησο χάρη στην αερογέφυρα που οργάνωσε η Λουφτβάφε ήταν κομβική. Χωρίς αυτούς, το πραξικόπημα πιθανότατα θα είχε αποτύχει.
Πέρα από τον Στρατό της Αφρικής, ο Φράνκο ενσωμάτωσε και άλλες δυνάμεις:
Τακτικές μονάδες του ισπανικού στρατού: μέρος των πεζικών και ιππικών συνταγμάτων της Ισπανίας τάχθηκαν με τους εθνικιστές. Ειδικά στο Βορρά και στη Ναβάρρα, αξιωματικοί και στρατιώτες προσχώρησαν μαζικά.
Οι Καρλιστές και οι «Ρεκέτες»: Οι παραδοσιακοί μοναρχικοί της Ναβάρρας και της Αραγονίας είχαν ήδη παραστρατιωτικές ομάδες, τους Requetés, ντυμένους με κόκκινα μπερέ. Αυτοί πολέμησαν κυρίως ως εθελοντικό πεζικό, εμψυχωμένοι από το τρίπτυχο «Θρησκεία, Πατρίδα, Βασιλιάς».
Η Φάλαγγα (Falange Española): το μικρό φασιστικό κόμμα που ίδρυσε ο Χοσέ Αντόνιο Πρίμο ντε Ριβέρα. Στην αρχή ήταν λίγες χιλιάδες νέοι με ημι-στρατιωτική οργάνωση, αλλά με την πρόοδο του πολέμου ενισχύθηκαν, φορώντας το χαρακτηριστικό μπλε πουκάμισο. Δεν ήταν στρατιωτικά αξιόπιστοι όπως η Λεγεώνα ή οι Ρέγκελους, αλλά αποτέλεσαν τον ιδεολογικό κορμό του καθεστώτος.
Η Λεγεώνα Κόνδωρ (Legion Condor): γερμανικό εκστρατευτικό σώμα, περίπου 5.000 άνδρες, με σύγχρονα αεροσκάφη (Messerschmitt Bf 109, Heinkel He 111) και άρματα μάχης Panzer I. Δοκίμασαν τακτικές που αργότερα θα χρησιμοποιούνταν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η δράση τους κορυφώθηκε στον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα (1937).
Ιταλικό Corpo Truppe Volontarie (CTV): πάνω από 70.000 Ιταλοί στρατιώτες, με άρματα L3/35 και αεροσκάφη Fiat. Αν και οι Ιταλοί είχαν αποτυχίες, όπως στη μάχη της Γουαδαλαχάρα (1937), η συνεισφορά τους σε αριθμούς και υλικά ήταν κρίσιμη.
Η οργάνωση του στρατού του Φράνκο συνδύαζε τακτικές μονάδες, αποικιακά στρατεύματα, ιδεολογικές παραστρατιωτικές δυνάμεις και ξένους συμμάχους. Στη διάρκεια του πολέμου, ο Φράνκο φρόντισε να ενοποιήσει πολιτικά όλες τις παρατάξεις (Φάλαγγα, Καρλιστές, μοναρχικούς) στο Movimiento Nacional, ώστε να μην υπάρχουν ανταγωνιστικά κέντρα εξουσίας. Έτσι, ο στρατός του δεν ήταν απλώς πολεμική μηχανή αλλά και μέσο πολιτικού ελέγχου.
Ο στρατός αυτός πολέμησε με ωμή βία, μαζικές εκτελέσεις και τρομοκράτηση των αμάχων. Από τις επιχειρήσεις στην Ανδαλουσία, όπου οι Ρέγκελους έσπειραν τον τρόμο, μέχρι την πολιορκία της Μαδρίτης και τις μάχες στον Βορρά, η στρατιωτική υπεροχή του Φράνκο σταδιακά έγειρε την πλάστιγγα υπέρ των εθνικιστών. Με την πτώση της Μαδρίτης τον Μάρτιο του 1939, ο στρατός του κατέκτησε ολόκληρη τη χώρα και έγινε η σπονδυλική στήλη της φρανκικής δικτατορίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου