Ένα Αντερωτικό Μνημείο στο Λονδίνο

 

Στη Βικτωριανή εποχή υπήρχε έντονη τάση να παίρνονται αρχαίες μορφές και να τους δίνεται νέο, ηθικοπλαστικό ή χριστιανικό νόημα. Οι μορφές της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας χρησιμοποιούνταν ως «εργαλείο» για να ενισχυθούν κοινωνικές, ηθικές και θρησκευτικές αξίες, δημιουργώντας έργα που φαίνονται γνωστά αλλά μεταφέρουν διαφορετικά μηνύματα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Σιντριβάνι Μνημείο Σάφτσμπερι στην πλατεία Piccadilly Circus του Λονδίνου. Παρά την εμφάνιση της φιγούρας με φτερά και βέλη, που μοιάζει με Έρωτα, στην πραγματικότητα απεικονίζει τον Anteros, θεό της ανταποδοτικής αγάπης στην ελληνική μυθολογία. Πλέον, θα συμβολίζει τη φιλανθρωπία, την προσφορά και τη θυσία προς τους άλλους αφού ο Βρετανός πολιτικός ήταν γνωστός για τη μεγάλη του αφοσίωση στην προστασία των παιδιών και των φτωχών. Ενεργά υπέρ της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πρόνοιας στην Αγγλία. 

Οι Βικτωριανοί επέλεγαν αυτές τις μορφές για πολλούς λόγους:

Ηθικοπλαστικός σκοπός: Η τέχνη χρησιμοποιούνταν για να διδάσκει αρετές όπως φιλανθρωπία, γενναιοδωρία και αυτοθυσία.

Αισθητική αναγνωρισιμότητα: Οι αρχαίες μορφές ήταν γνωστές και όμορφες, γεγονός που έκανε τα έργα εντυπωσιακά και εύκολα αναγνωρίσιμα.

Σύνδεση με πολιτιστική παράδοση: Η ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία προσέδιδε κύρος και πνευματική βαρύτητα, ειδικά όταν αφορούσε φιλανθρώπους ή ηγεμόνες.

Χριστιανική και κοινωνική προσαρμογή: Ο αρχαίος, ερωτικός συμβολισμός μεταμορφωνόταν ώστε να ταιριάζει στις ηθικές αξίες της εποχής.

Δημιουργία ενδιαφέροντος μέσω σύγχυσης: Η μορφή φαίνεται γνωστή αλλά το νόημα αλλάζει, προκαλώντας συζήτηση και προβληματισμό.

Στην ελληνιστική περίοδο, ο Anteros εμφανίζεται σε αγγεία, ένα από τα οποία βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, και αναφέρεται σπάνια σε αρχαία κείμενα. Μια αναφορά είναι αυτή του Πλάτωνα στο Συμπόσιο (180c). Η σπάνια παρουσία του στην αρχαία τέχνη δείχνει ότι η μορφή υπηρχε ήδη, αλλά οι Βικτωριανοί την μετέτρεψαν σε πιο ηθικοπλαστική εκδοχή.

Άλλα παραδείγματα Βικτωριανής τέχνης που ακολουθούν την ίδια λογική περιλαμβάνουν:

Άγαλμα της Victoria (Λονδίνο): Η Νίκη παρουσιάζεται με αρχαία μορφή, συμβολίζοντας βασιλική ισχύ, πρόοδο και ηθικές αρετές.

Αναπαραστάσεις της Αφροδίτης / Venus: Η μορφή μετατρέπεται σε σύμβολο αγνότητας, μητρικής φροντίδας ή πνευματικής ομορφιάς.

Άγαλμα της Παρθένου Άρτεμις: Από θεά της κυνηγετικής τέχνης και της σεξουαλικής αυτονομίας γίνεται σύμβολο αθωότητας, αυτοθυσίας και αρετής.

Μνημεία προς φιλάνθρωπους και ηγεμόνες: Χρησιμοποιούν φτερωτές ή νεανικές μορφές που μοιάζουν αρχαίες για να συμβολίσουν γενναιοδωρία, δικαιοσύνη και πνευματική καθοδήγηση.

Άγαλμα του Edward VII (Λονδίνο): Μυθολογικές μορφές χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν το κύρος και τις αρετές του μονάρχη.

Το Σιντριβάνι Μνημείο Σάφτσμπερι και τα άλλα παραδείγματα δείχνουν πώς οι Βικτωριανοί μετέτρεπαν την αρχαία μυθολογία σε εργαλείο ηθικοπλαστικό, κοινωνικό και χριστιανικό, προκαλώντας συχνά σύγχυση στο κοινό αλλά μεταφέροντας ισχυρά μηνύματα.