Συγκεκριμένα, εκεί φτιάχνονταν:
Συστήματα Πληροφορικής & Κυβερνητική
Ήταν η «Silicon Valley» του ανατολικού μπλοκ.
Υπολογιστές και Λογισμικό: Στο Ταλίν ιδρύθηκε το Ινστιτούτο Κυβερνητικής (1960). Εκεί σχεδιάζονταν μερικά από τα πρώτα προηγμένα συστήματα ελέγχου και προγραμματισμού για όλη τη Σοβιετική Ένωση.
Ηλεκτρονικά εξαρτήματα: Κατασκεύαζαν ημιαγωγούς και εξαρτήματα για το σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα και τις τηλεπικοινωνίες.
Ενέργεια από Πετρελαιοφόρο Σχιστόλιθο (Oil Shale)
Αυτό είναι το «εθνικό καύσιμο» της Εσθονίας.
Στο βορειοανατολικό τμήμα (Narva, Kohtla-Järve), η Εσθονία έγινε παγκόσμιος ηγέτης στην εξόρυξη και επεξεργασία σχιστολιθικού πετρελαίου.
Έφτιαχναν χημικά προϊόντα, αέρια καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια, τροφοδοτώντας ακόμη και το Λένινγκραντ (Αγία Πετρούπολη).
Τρόφιμα Υψηλής Ποιότητας (Η «Βιτρίνα» των Σούπερ Μάρκετ)
Τα εσθονικά προϊόντα θεωρούνταν «πολυτελείας» για τον μέσο Σοβιετικό πολίτη.
Γαλακτοκομικά & Κρέατα: Το εσθονικό βούτυρο και το τυρί ήταν τα καλύτερα στην ΕΣΣΔ.
Λικέρ Vana Tallinn: Ένα θρυλικό προϊόν που εξαγόταν σε όλο το μπλοκ και ήταν το κλασικό δώρο που έφερνε κάποιος επιστρέφοντας από το Ταλίν.
Ελαφρά Βιομηχανία & Μόδα
Υφάσματα (Kreenholm): Στη Νάρβα βρισκόταν ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας στον κόσμο.
Έπιπλα και Design: Τα εσθονικά έπιπλα είχαν μια πιο «σκανδιναβική» αισθητική (λόγω της επιρροής από τη Φινλανδία), γεγονός που τα έκανε ανάρπαστα στη Μόσχα.
Μετά την πτώση της ΕΣΣΔ (1991), η Εσθονία πήρε μια απόφαση που την έκανε να διαφέρει από όλες τις άλλες πρώην σοβιετικές χώρες: αποφάσισε να κάνει "ολική επαναφορά" (Reset).
Αντί να προσπαθήσει να διορθώσει τις σκουριασμένες σοβιετικές υποδομές, τις πέταξε και έχτισε τα πάντα από την αρχή, ψηφιακά.
Το "Τίγρης στο Δάσος" (Tiigrihüpe)
Το 1996, η κυβέρνηση ξεκίνησε το πρόγραμμα Tiigrihüpe (Το Άλμα της Τίγρης).
Ο στόχος: Να μπει ίντερνετ σε κάθε σχολείο της χώρας.
Το σκεπτικό: "Είμαστε μικροί, δεν έχουμε πόρους, αλλά μπορούμε να γίνουμε γρήγοροι". Οι Εσθονοί κατάλαβαν ότι η τεχνολογία ήταν ο μόνος τρόπος να ξεπεράσουν τη Ρωσία και να φτάσουν τη Δύση.
Η Γέννηση του Skype (2003)
Το 2003, μια ομάδα Εσθονών προγραμματιστών δημιούργησε το Skype.
Αυτό ήταν το "Big Bang" για την εσθονική οικονομία.
Όταν το Skype πουλήθηκε στην eBay (και μετά στη Microsoft), εκατοντάδες Εσθονοί που δούλευαν εκεί έγιναν εκατομμυριούχοι. Αυτοί οι άνθρωποι δεν αγόρασαν γιοτ, αλλά επένδυσαν τα χρήματά τους σε νέες εσθονικές start-ups.
Οι εταιρείες στην Εσθονία πληρώνουν 0% φόρο στα κέρδη που επανεπενδύονται. Φορολογούνται μόνο αν βγάλουν τα λεφτά έξω ως μέρισμα. Αυτό κράτησε τα κεφάλαια του Skype μέσα στη χώρα και γέννησε τους επόμενους «μονόκερους».
e-Estonia: Το κράτος στο κινητό
Σήμερα, η Εσθονία είναι η πιο ψηφιοποιημένη κοινωνία στον κόσμο.
99% των κρατικών υπηρεσιών γίνονται online (εκτός από τον γάμο, το διαζύγιο και την αγορά ακινήτου – αν και αυτά τείνουν να αλλάξουν).
e-Residency: Μπορείς να γίνεις "ψηφιακός κάτοικος" Εσθονίας και να ανοίξεις εταιρεία στην ΕΕ από τον καναπέ σου στην Αθήνα.
i-Voting: Είναι η πρώτη χώρα που εφάρμοσε την online ψηφοφορία σε εθνικές εκλογές.
Η "Άμυνα" μέσω Τεχνολογίας: Μετά την τεράστια κυβερνοεπίθεση που δέχτηκε η Εσθονία από τη Ρωσία το 2007 (η πρώτη στον κόσμο σε τέτοια κλίμακα), ο Ilves (Ο Πρόεδρος-Hacker) πρωτοστάτησε ώστε το Ταλίν να γίνει η έδρα του Κέντρου Κυβερνοάμυνας του ΝΑΤΟ.
Αν ο Päts έχτισε την Εσθονία του «βουτύρου και του σιταριού», η γενιά του Ιλβες έχτισε την Εσθονία του Skype, του Bolt και της Wise.
(Μονοκεροι (unicorns). Στον κόσμο των business και της τεχνολογίας, αυτός ο όρος είναι ο «τίτλος ευγενείας» για τις πιο επιτυχημένες εταιρείες.
Τα Elves (Ξωτικά) εναντίον των Trolls
Στην Εσθονία, η μάχη για την αλήθεια δίνεται στα social media και στα σχόλια των ειδήσεων.
Ξεκίνησε από την Λιθουανία και ταχύτητα επεκτάθηκε στην Εσθονία.
1. Ποια είναι τα Trolls;
Είναι οι πληρωμένοι «στρατιώτες» της Μόσχας (κυρίως από το διαβόητο «Εργοστάσιο Τρολ» της Αγίας Πετρούπολης).
Η αποστολή τους: Να διασπείρουν fake news, να προκαλούν διχόνοια μεταξύ Εσθονών και Ρωσόφωνων, και να πείσουν τον κόσμο ότι η Εσθονία είναι ένα «αποτυχημένο κράτος» ή ότι το ΝΑΤΟ είναι ο εχθρός.
2. Ποια είναι τα Elves (Propastop);
Εδώ είναι το εντυπωσιακό: Τα «Ξωτικά» είναι μια εθελοντική ομάδα Εσθονών πολιτών (δημοσιογράφοι, προγραμματιστές, φοιτητές, απλοί άνθρωποι).
Η αποστολή τους: Να εντοπίζουν τα ψέματα των τρολ και να τα καταρρίπτουν με στοιχεία.
Γιατί λέγονται Elves; Γιατί το ξωτικό στη μυθολογία είναι το πλάσμα που προστατεύει το δάσος από τα κακά πλάσματα (τα Trolls).
Πώς δρουν: Λειτουργούν κυρίως μέσω του blog Propastop, το οποίο ξεμπροστιάζει τη ρωσική προπαγάνδα σε πραγματικό χρόνο.
Η "Ψηφιακή Πρεσβεία" στο Λουξεμβούργο
Η Εσθονία έχει εγκαταστήσει τους σέρβερ της σε ένα υπερσύγχρονο κέντρο δεδομένων στο Λουξεμβούργο.
Διπλωματική Ασυλία: Αυτοί οι σέρβερ δεν είναι απλώς "νοικιασμένος χώρος". Έχουν το ίδιο καθεστώς με μια κανονική πρεσβεία. Δηλαδή, το Λουξεμβούργο δεν έχει δικαίωμα να αγγίξει ή να ελέγξει τα δεδομένα· θεωρούνται εσθονικό έδαφος.
Γιατί εκεί; Γιατί το Λουξεμβούργο είναι μια σταθερή χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, μακριά από τα ρωσικά σύνορα.
Ο σκοπός αυτών των σέρβερ είναι η Συνέχεια του Κράτους (Continuity of State).
Αν αύριο γίνει μια φυσική καταστροφή ή μια εισβολή και καταστραφούν οι σέρβερ στο Ταλίν, το εσθονικό κράτος δεν σταματά να υπάρχει.
Όλα τα κρίσιμα δεδομένα (μητρώα πολιτών, εφορία, κτηματολόγιο, τραπεζικά συστήματα) είναι συγχρονισμένα στο Λουξεμβούργο.
Η κυβέρνηση μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί "στο σύννεφο" (Cloud) από οπουδήποτε στον κόσμο.
Το Πλοίο με το Συμβολικό Όνομα
Το 2014, έφτασε στη Βαλτική το FSRU Independence (Floating Storage Regasification Unit). Είναι ουσιαστικά ένας πλωτός τερματικός σταθμός υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το μήνυμα: Το όνομα δεν επιλέχθηκε τυχαία. Η Λιθουανία, η Εσθονία και η Λετονία ήθελαν να δείξουν στη Μόσχα ότι δεν είναι πλέον «ενεργειακά νησιά» εγκλωβισμένα στο ρωσικό δίκτυο.
Η κίνηση-ματ: Πριν από αυτόν τον σταθμό, η Ρωσία (Gazprom) χρέωνε τις Βαλτικές χώρες με τις υψηλότερες τιμές στην Ευρώπη, επειδή απλώς δεν είχαν άλλη επιλογή.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Εσθονία και οι γείτονές της έκαναν αυτό που η υπόλοιπη Ευρώπη θεωρούσε αδύνατο:
Έγιναν οι πρώτες χώρες στην ΕΕ που σταμάτησαν πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού αερίου.
Ο σταθμός «Independence» έγινε η κύρια πύλη εισόδου αερίου από τις ΗΠΑ και τη Νορβηγία για όλη τη Βαλτική.
Η Εσθονία, για να θωρακιστεί ακόμα περισσότερο, έχτισε σε χρόνο-ρεκόρ (λιγότερο από έναν χρόνο!) τη δική της υποδομή στο λιμάνι Paldiski.
Αυτό το έργο θεωρείται παγκόσμιο επίτευγμα ταχύτητας στις κατασκευές.
Μαζί με τον αγωγό Balticconnector (που συνδέει την Εσθονία με τη Φινλανδία), δημιούργησαν ένα δίκτυο που μπορεί να λειτουργήσει πλήρως χωρίς ούτε ένα κυβικό μέτρο ρωσικού αερίου.
Όταν οι Βαλτικές χώρες έγιναν ανεξάρτητες το 1991, δεν πήραν αμέσως "βουνά" από μετρητά, αλλά πήραν κάτι πιο σημαντικό: άμεση πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και τεχνική βοήθεια.
Αν και δεν υπήρχε ένα νέο "Σχέδιο Μάρσαλ" με τη μορφή δισεκατομμυρίων την πρώτη μέρα, η βοήθεια ήρθε μέσα από τρία συγκεκριμένα κανάλια:
Το Πρόγραμμα PHARE (Ευρωπαϊκή Ένωση)
Ήδη από το 1991-1992, η ΕΕ δημιούργησε το πρόγραμμα PHARE για να βοηθήσει τις πρώην κομμουνιστικές χώρες να μεταβούν στην ελεύθερη αγορά.
Τα ποσά: Την πρώτη δεκαετία (1990-2000), οι Βαλτικές χώρες έλαβαν συνολικά περίπου 1,5 έως 2 δισεκατομμύρια ευρώ (σε τιμές εκείνης της εποχής).
Πού πήγαν: Δεν πήγαν σε μισθούς, αλλά στο να μάθουν πώς να φτιάχνουν τελωνεία, πώς να οργανώνουν τράπεζες και πώς να γράφουν νόμους που να ταιριάζουν με την Ευρώπη.
Οι "Σκανδιναβοί Δωρητές"
Η Σουηδία, η Φινλανδία και η Δανία ένιωσαν ότι η ασφάλεια των Βαλτικών είναι και δική τους ασφάλεια.
Άμεση βοήθεια: Έστειλαν μεταχειρισμένο αλλά λειτουργικό εξοπλισμό (λεωφορεία, ασθενοφόρα, υπολογιστές, τηλεπικοινωνιακά κέντρα).
Τραπεζική σωτηρία: Οι σκανδιναβικές τράπεζες εξαγόρασαν τις υπό κατάρρευση σοβιετικές τράπεζες στο Ταλίν και τη Ρίγα, φέρνοντας φρέσκο κεφάλαιο.
Η Επιστροφή των Χρυσών Αποθεμάτων
Πριν το 1940, οι Βαλτικές χώρες είχαν καταθέσει τόνους χρυσού στην Τράπεζα της Αγγλίας και στις ΗΠΑ.
Η Δύση, επειδή δεν αναγνώρισε ποτέ τη σοβιετική κατοχή, "πάγωσε" αυτόν τον χρυσό για 50 χρόνια.
Το 1991, επέστρεψαν τον χρυσό στις νέες κυβερνήσεις. Αυτό τους έδωσε την απαραίτητη εγγύηση για να εκδώσουν τα δικά τους νομίσματα (την κορώνα Εσθονίας, το λάτις Λετονίας και το λίτας Λιθουανίας) και να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το υποτιμημένο ρωσικό ρούβλι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου