Η Κάθαρση στην Λιθουανία

Για δεκαετίες, η σοβιετική προπαγάνδα έλεγε: "Όλοι οι πατριώτες είναι Ναζί", ενώ η εθνικιστική πλευρά έλεγε: "Όλοι οι πατριώτες ήταν άγιοι που πολεμούσαν τον Στάλιν".

Η Παραδοχή του Ολοκαυτώματος

​Η Λιθουανία είχε μια από τις μεγαλύτερες εβραϊκές κοινότητες (το Βίλνιους λεγόταν "Η Ιερουσαλήμ του Βορρά"). Το 95% εξοντώθηκε.

​Η οδυνηρή αλήθεια: Αν και οι Ναζί έδωσαν τις εντολές, υπήρξαν Λιθουανοί (κάποιοι εκ των οποίων συμμετείχαν αργότερα στην αντίσταση κατά των Σοβιετικών) που πήραν μέρος στις εκτελέσεις.

​Σήμερα: Το κράτος έχει ζητήσει επίσημα συγγνώμη. Υπάρχουν μνημεία στους τόπους εκτελέσεων (όπως στο δάσος Paneriai) και στα σχολεία διδάσκεται πλέον η συμμετοχή ντόπιων στο Ολοκαύτωμα, κάτι που παλιότερα ήταν ταμπού.

Η Διάκριση: "Ήρωας ή Εγκληματίας;"

​Αυτό είναι το πιο καυτό σημείο συζήτησης. Τι γίνεται όταν ένας ηγέτης των "Δασομάχων" ήταν ταυτόχρονα ανακατεμένος σε αντισημιτικές ενέργειες το 1941;

​Η σύγχρονη Λιθουανία προσπαθεί να κάνει μια νομική διάκριση. Τιμούν την οργάνωση των ανταρτών για τον αγώνα της κατά της ΕΣΣΔ, αλλά αν αποδειχθεί με έγγραφα ότι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο συμμετείχε σε εγκλήματα πολέμου, αφαιρούνται οι τιμητικές πλακέτες και τα ονόματα από τους δρόμους.

​Είναι μια επώδυνη διαδικασία που συχνά προκαλεί συγκρούσεις ανάμεσα σε συντηρητικούς και προοδευτικούς Λιθουανούς.

Το Μουσείο των Κατοχών (KGB Museum)

​Αν επισκεφθείς το Βίλνιους, θα δεις ότι το μουσείο δεν λέγεται πια "Μουσείο Γενοκτονίας", αλλά "Μουσείο Κατοχών και Αγώνων Ελευθερίας".

​Γιατί άλλαξε το όνομα; Μετά από πιέσεις διεθνών ιστορικών, οι Λιθουανοί δέχτηκαν ότι ο όρος "Γενοκτονία" πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή (για να μην εξισώνεται απόλυτα το Γκουλάγκ με το Άουσβιτς, παρόλο που και τα δύο ήταν φρικτά).

​Το μουσείο στεγάζεται στο παλιό κτίριο της KGB. Στα υπόγεια υπάρχουν ακόμα τα κελιά βασανιστηρίων, όπου οι τοίχοι έχουν χαραγμένα τα ονόματα των κρατουμένων.

​Για έναν Λιθουανό, η ιστορική μνήμη είναι θέμα εθνικής ασφάλειας. Πιστεύουν ότι αν ξεχάσουν τι έγινε το 1940, αν δεχτούν την "αριστερή" ή τη "ρωσική" εκδοχή ότι "εντάχθηκαν οικειοθελώς", τότε νομιμοποιούν τη Ρωσία να το ξανακάνει στο μέλλον.

​Η Λιθουανία σήμερα δεν προσπαθεί να "ξεπλύνει" τον φασισμό, αλλά να αποδείξει ότι μπορείς να καταδικάζεις τον Χίτλερ και ταυτόχρονα να θεωρείς τον Στάλιν κατακτητή. Για αυτούς, η ελευθερία δεν έχει χρώμα — είναι η απουσία του ξένου στρατιώτη από την αυλή σου.